فصل چهل و سوم تب يك اندر چهار نوبتى « 1 » - كه آن را طيطراطلوس ( ططرطاوس - نسخه . ) نامند تبى را يك اندر چهار مىناميم كه اكثرا نوبتى است و چهار روز يك بار مىآيد ؛ اما احيانا اتفاق افتد كه تب يك اندر چهار هميشگى و دست‌برندار باشد . يعنى حرارت تب بر دوام است ولى سر نوبت شدت مىيابد . تب يك اندر چهار از توليد مادهء خلط سودايى كه متعفن شود سرچشمه مىگيرد - كه سابقا اين را دانستى ! اين را هم دانستى كه چنين خلط سودايى آمادهء تعفن چگونه به وجود مىآيد . شايد ته‌نشين و مادهء رسوبى خون سودا گردد ، شايد خون سوخته باشد و به مادهء سودا تبديل شده باشد و شايد خاكستر خلط - هر خلطى - مادهء سودايى شود . كه ممكن است خاكستر از مادهء خون يا از خلط بلغم يا از خلط صفرا باشد و يا خود مادهء سوداى طبيعى باشد كه بسوزد و خاكستر شود و متعفن گردد و سبب تب شود . يكى از اطباء گفته است تب يك اندر چهار هرگز از سوداى طبيعى توليد نمىشود ؛ زيرا سوداى طبيعى متعفن نمىشود تا سبب تب گردد ؛ اما نبايد فرمايش اين طبيب را گوش كرد . بايد بدانى كه هر مادهء رطوبى - در هر جا كه باشد - آمادگى متعفن شدن را دارد و ممكن است در اين آمادگى براى عفونى شدن تفاوتهايى باشد . شايد مادهء رطوبى چنان باشد كه زود متعفن شود و ماده ديگرى كه رطوبى است ديرتر به عفونت بينجامد . تب يك اندر چهار در اكثر حالات بعد از بيماريها و تبهاى گوناگون پيدا مىشود . بيماريها يا تبها انواعى دارند و سبب هريك از آنها خلطى است كه با نوع خلط بيمارى غيرش فرق دارد كه متعفن مىشود . هرگاه خلط بيمارى تب يا هر بيمارى ديگرى از عفونت زياد خاكستر شد و اين مادهء خاكستر شده از بدن تخليه نشد ، مادهء سودايى زياد مىشود و اين مادهء سودايى اگر به نوبهء خود متعفن گردد ، تب يك اندر چهار توليد مىشود . تب يك اندر چهار اكثرا بعد از آسيب‌ديدگى طحال سر بر مىآورد ، و نيز ممكن است از آسيب‌ديدگى اندام ديگرى غير از طحال باشد و ورمى در طحال نباشد . تب يك اندر چهار اگر بعد از ورم كردن طحال باشد و سبب تب - كه خلط سودايى است - در اثر ورم كردن طحال متعفن شده باشد ، اكثرا به بيمارى استسقا و آب در اندامان جمع شدن و بويژه بيمارى جمع شدن آب در بيضه مىانجامد . اگر تب يك اندر چهار از نوع بد و ناپسند نباشد ، بيمار را از بيماريهاى ديگر سودايى - كه بدخيم هستند - از قبيل : ماليخوليا و صرع بيمه مىكند و بيمار با حالات تشنجى روبرو نمىشود ؛ زيرا در اين حالت تب يك اندر چهار كه از تبهاى يك اندر چهار بسيار بد نيست ، خلط

--> ( 1 ) - تب يك اندر چهار : تب ربع را در زبان كردى سى به رو گويند . منظور از اين اسم آن است كه سه روز نيست و روز چهارم هست م .